Rủi ro An toàn vệ sinh lao động tại nhà máy xử lý rác thải – Cơ sở sử dụng lao động cần làm gì?

Sự gia tăng nhanh chóng của chất thải sinh hoạt và công nghiệp khiến các nhà máy xử lý rác thải trở thành mắt xích quan trọng trong hệ thống bảo vệ môi trường đô thị. Tuy nhiên, phía sau vai trò đó là môi trường làm việc chứa đựng nhiều yếu tố nguy hiểm đối với người lao động. Nếu không được nhận diện và kiểm soát đầy đủ, các rủi ro này có thể dẫn đến tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe người lao động.

Hình ảnh sử dụng AI

Theo tổ chức lao động quốc tế (ILO), ngành thu gom và xử lý chất thải thuộc nhóm nghề có mức độ rủi ro cao do phơi nhiễm đồng thời nhiều tác nhân sinh học, hóa học và vật lý.

1. Mối nguy sinh học 

Rác thải sinh hoạt có thể chứa vi khuẩn, virus, nấm mốc và ký sinh trùng. Đặc biệt, khi rác y tế không được phân loại triệt để, kim tiêm hoặc vật sắc nhọn có thể gây tổn thương và lây nhiễm. Người lao động làm việc trực tiếp ở khâu phân loại, vận chuyển hoặc xử lý thủ công là nhóm có nguy cơ cao nhất.

Các bệnh thường gặp bao gồm viêm da tiếp xúc, nhiễm trùng đường hô hấp và bệnh truyền nhiễm qua đường máu. World Health Organization (WHO) cũng cảnh báo rằng môi trường xử lý chất thải không đảm bảo có thể làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm chéo trong cộng đồng.

2. Mối nguy hóa học 

Quá trình phân hủy rác hữu cơ sinh ra khí H₂S, NH₃, CH₄. Trong đó, H₂S ở nồng độ cao có thể gây ngạt và ảnh hưởng hệ thần kinh; CH₄ tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nếu tích tụ trong không gian kín. Ngoài ra, rác công nghiệp lẫn trong dòng rác sinh hoạt có thể chứa kim loại nặng (chì, thủy ngân), dung môi hữu cơ hoặc hóa chất độc hại.

Việc tiếp xúc kéo dài với các tác nhân này có thể gây kích ứng mắt, da, tổn thương hô hấp và ảnh hưởng chức năng gan, thận.

3. Mối nguy cơ học 

Máy nghiền rác, băng chuyền, xe xúc, xe ép rác hoạt động liên tục với cường độ cao. Nếu thiếu che chắn an toàn hoặc người lao động không tuân thủ quy trình vận hành, nguy cơ cuốn kẹt, va chạm hoặc tai nạn nghiêm trọng hoàn toàn có thể xảy ra.

Sàn nhà ẩm ướt do nước rỉ rác cũng làm tăng nguy cơ trượt ngã. Tiếng ồn lớn và nhiệt độ cao tại khu vực lò đốt hoặc khu ủ phân compost có thể ảnh hưởng đến thính giác và sức khỏe tim mạch.

4. Tâm sinh lý lao động

Làm việc trong môi trường mùi hôi kéo dài, tiếp xúc rác thải mỗi ngày và ít được xã hội ghi nhận khiến không ít người lao động chịu áp lực tâm lý. Cường độ làm việc cao trong điều kiện khắc nghiệt có thể dẫn đến mệt mỏi, căng thẳng và suy giảm động lực.

Cơ sở sử dụng lao động cần làm gì để giảm thiểu rủi ro?

Trước hết, doanh nghiệp cần thực hiện đánh giá rủi ro toàn diện theo từng công đoạn sản xuất. Quan trắc môi trường lao động định kỳ (khí độc, bụi, tiếng ồn) là cơ sở khoa học để đưa ra giải pháp kiểm soát phù hợp.

Tiếp theo là đầu tư hệ thống thông gió, thu gom và xử lý khí thải, che chắn máy móc, bố trí mặt bằng hợp lý và đảm bảo ánh sáng đầy đủ. Khu vực có nguy cơ cháy nổ cần được lắp đặt thiết bị cảnh báo và phòng cháy chữa cháy đạt chuẩn.

Về phía người lao động, doanh nghiệp cần trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân như quần áo chống thấm, găng tay chống cắt, khẩu trang lọc khí độc, thiết bị bảo vệ thính giác. Đồng thời, tổ chức huấn luyện an toàn định kỳ để nâng cao ý thức phòng ngừa.

Việc áp dụng hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp theo tiêu chuẩn ISO 45001 sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro một cách có hệ thống và liên tục cải tiến điều kiện làm việc.

Minh Hoàng